Ninda, Hitit dilinde yemek / ekmek...
Küçükken Ulus’tan Kızılay’a giderken o DEV Hitit Güneşi’ni her gördüğümde içimde tarifsiz bir mutluluk olurdu. Kendimi aynı anda mini minnacık, bir yandan da koskocaman hissederdim, çünkü günün sonunda ben Ankaralı, başkentliyim. Bu hisler nereden çıktı, en ufak fikrim yok, zira bizimkiler bana asla böyle şeyler öğretmediler, zaten isteseler de öğretemezlerdi, çünkü aile aslında tam bir Türkiye mozaiği. Nerelisin sorusu benim için yıllarca cevabı çok uzun bir soruyken, bir noktada durdum ve fark ettim. Ben Ankaralı hissediyorum, doğma büyüme Ankaralıyım. Ben Ankaralıyım.
Kıssadan hisse, madem ben Ankaralıyım, madem Ankara’nın ekmeği, suyu ile büyüdüm, o zaman bu köşenin adının, her zaman hayranlık duyduğum Hitit Uygarlığı ile ilintili olması, ancak doğal olurdu. Ninda ile sizlerle Ankara odaklı olsa da, dünya mutfak ve yemek kültürleri hakkında bilgiler paylaşmayı amaçlıyorum.
'' Günün sonunda, sofra değil mi hepimizi birleştiren ortak unsur ''
Madem Ninda ile başladık, biraz Hititler’den bahsedelim. Hititler için ekmek sadece bir besin kaynağı değildi. Çeşitli tahıllardan ve bakliyatlardan yapılan ekmek, aynı zamanda kutsaldı. Ziyafet sofralarında yer verilmesinin yanı sıra, tanrılara da sunulurdu ( kurban edilirdi ). Yazılı kaynaklara göre Hititlerde 180 çeşidi aşkın ekmek vb. ürün vardı. Benzer biçimde biranın da kutsal olduğunu, bir kralın oğlunun erkek statüsüne erişme töreninde yatak ayak ve baş ucuna konan ekmek ve etrafına dökülen biradan anlıyoruz.
Son olarak da hem yakın geçmişte gündemimizde olan hem de benim şahsen belki saplantılı biçimde hassas olduğum bir konudan bahsetmek istiyorum, mutfakta hijyen... O zaman konu ne şekilde ele alınıyordu anlayabilmek için yazılı kaynaklara bakalım:
İ.Ö. 13.yy’da Boğazköy’de bulunan ve Hitit İmparatorluk dönemine ait Tapınak Yönetmeliği tabletinde, ‘’Günlük ekmekleri hazırlayanlar temiz olmalı, banyo yapmalı ve üstüne başına bakmalı, saçları ve tırnakları temizlenmeli, temiz elbiseler giymelidir. Temizlenmemiş vaziyetteyken ekmek yapmamalılar. Ekmeklerin piştiği fırın süpürülmeli ve ovulmalı. Ayrıca, ekmeklerin parçalandığı yere domuz veya köpek sokulmamalı’’
Ayrıca bu kurallara uymayanların, ve ailelerin, ölüm de dahil olmak üzere ciddi cezalara çarptırıldığını okuyoruz. Sebebi ise, ekmeği, aşı kirletmenin Kral’ın adını, tebasına karşı kirletmek olduğunu görüyoruz.
Özetle İ.Ö. 13.yy’da bu topraklarda, yöneticiler kanunsuzluğa göz açtırmıyor, konuyu oldukça ciddiye ve şahsi alıyormuş.
Ekmeğin Hititlerdeki değerine yükselebilmesi dileklerimle...